षोडश दीपः
षोडशीमन्त्रसौभाग्य दत्तक्षेत्रस्वरूपभाः।
राराजते सुप्रदीप्ता श्रीमाता दृश्यते शुभा।।
षोडश दीपदर्शनम्
नक्षत्र दीपः
ज्योतिष्मतीं देववन्द्यां सुकृत्लोकप्रदामुमाम्।
नक्षत्रानिभदीपैस्तां देवीं वीचिक्षिषै सदा।।
नक्षत्र दीपदर्शनम्
षोडश दीपः
षोडशीमन्त्रसौभाग्यदत्तक्षेत्रस्वरूपभाः।
राराजते सुप्रदीप्ता श्रीमाता दृश्यते शुभा।।
| पदविभागः — Padavibhāga | षोडशीमन्त्रसौभाग्यदत्तक्षेत्रस्वरूपभाः | राराजते | सुप्रदीप्ता | श्रीमाता | दृश्यते | शुभा |
|---|---|
| अन्वयः — Anvaya | सुप्रदीप्ता षोडशीमन्त्रसौभाग्यदत्तक्षेत्रस्वरूपभाः शुभा श्रीमाता राराजते दृश्यते । |
| Bhāvārtha (English) | The well-illuminated and auspicious Śrī Mātā, whose splendor is the very form of the field bestowed by the good fortune of the ṣoḍaśī mantra, shines forth and is seen. |
| तात्पर्यम् — Commentary | This verse describes the radiant and auspicious Śrī Mātā, emphasizing the power of the ṣoḍaśī mantra in bestowing blessings. The phrase 'dattakṣetrasvarūpabhāḥ' suggests that the goddess's radiance embodies the fertile and auspicious field granted by the mantra's grace. The repetition of 'rārājate dṛśyate' underscores the vivid and manifest presence of the divine mother. |
ज्योतिष्मतीं देववन्द्यां सुकृत्लोकप्रदामुमाम्।
नक्षत्रानिभदीपैस्तां देवीं वीचिक्षिषै सदा।।
| पदविभागः — Padavibhāga | ज्योतिष्मतीम् | देववन्द्याम् | सुकृत्लोकप्रदाम् | उमाम् | नक्षत्रानिभदीपैः | ताम् | देवीम् | वीचिक्षिषै | सदा।। |
|---|---|
| अन्वयः — Anvaya | नक्षत्रानिभदीपैः ताम् ज्योतिष्मतीं देववन्द्यां सुकृत्लोकप्रदाम् उमाम् देवीम् सदा वीचिक्षिषै । |
| Bhāvārtha (English) | May we always behold with lamps resembling stars that Goddess Umā, who is radiant, worshipped by the gods, and grants the world to those who perform virtuous deeds. May we repeatedly see that Goddess. |
| तात्पर्यम् — Commentary | This verse is a prayer to Goddess Umā, highlighting her divine qualities and the desire of the devotee to continuously behold her. The use of lamps resembling stars symbolizes the illumination and guidance provided by the Goddess, leading devotees towards righteousness and the attainment of a higher spiritual realm. The repetition of 'वीचिक्षिषै सदा' emphasizes the devotee's longing for a constant and unwavering connection with the divine. |
नक्षत्रदीपदर्शनम्
| पदविभागः — Padavibhāga | नक्षत्र | दीप | दर्शनम् |
|---|---|
| अन्वयः — Anvaya | नक्षत्र दीप दर्शनम् |
| Bhāvārtha (English) | This refers to the viewing or observation of the lamp of the stars. It signifies the act of perceiving the light emanating from the constellations. |
| तात्पर्यम् — Commentary | The title 'Nakṣatra Dīpa Darśanam' suggests an exploration of the cosmos through the metaphor of stars as lamps. It invites contemplation on the illuminating nature of celestial bodies and the spiritual insight gained from observing them. The 'darśana' aspect emphasizes a deeper, experiential understanding rather than mere intellectual knowledge. |
षोडशीमन्त्रसौभाग्यदत्तक्षेत्रस्वरूपभाः।
राराजते सुप्रदीप्ता श्रीमाता दृश्यते शुभा।।
| प्रतिपदार्थः — Pratipadārtha | षोडशीमन्त्रसौभाग्यदत्तक्षेत्रस्वरूपभाः = ṣoḍaśīmantrasaubhāgyadattakṣetrasvarūpabhāḥ (she whose splendor is the form of the field given by the good fortune of the ṣoḍaśī mantra); राराजते = rārājate (shines forth); सुप्रदीप्ता = supradīptā (well-illuminated); श्रीमाता = śrīmātā (the glorious mother); दृश्यते = dṛśyate (is seen); शुभा = śubhā (auspicious) |
|---|---|
| रूपनिष्पत्तिः — Rūpa Niṣpatti | षोडशीमन्त्रसौभाग्यदत्तक्षेत्रस्वरूपभाः — ṣoḍaśīmantrasaubhāgyadattakṣetrasvarūpabhāḥ, prathamā, ekavacana; राराजते — √rāj + yaṅ-luk, Ātm., lat, prathama-puruṣa, ekavacana; दृश्यते — √dṛś, karmaṇi, lat, prathama-puruṣa, ekavacana |
| सन्धिः — Sandhi | षोडशीमन्त्रसौभाग्य + दत्त → षोडशीमन्त्रसौभाग्यदत्त (guṇa); क्षेत्र + स्वरूप → क्षेत्रस्वरूप (savarṇa-dīrgha) |
| समासः — Samāsa | षोडशीमन्त्रसौभाग्यदत्तक्षेत्रस्वरूपभाः — षोडशीमन्त्रस्य सौभाग्यं, तेन दत्तं क्षेत्रं, तस्य स्वरूपं, तस्य भाः (ṣaṣṭhī-tatpuruṣa compound series); श्रीमाता — श्रीः माता (karmadhāraya) |
ज्योतिष्मतीं देववन्द्यां सुकृत्लोकप्रदामुमाम्।
नक्षत्रानिभदीपैस्तां देवीं वीचिक्षिषै सदा।।
| प्रतिपदार्थः — Pratipadārtha | ज्योतिष्मतीम् = jyotiṣmatīm (possessing light); देववन्द्याम् = devavandyām (worshipped by the gods); सुकृत्लोकप्रदाम् = sukṛtlokapradām (bestowing the world of the virtuous); उमाम् = umām (Umā); नक्षत्रानिभदीपैः = nakṣatrānibhadīpaiḥ (with lamps resembling stars); ताम् = tām (her); देवीम् = devīm (the goddess); वीचिक्षिषै = vīcikṣiṣai (may we see repeatedly); सदा = sadā (always) |
|---|---|
| रूपनिष्पत्तिः — Rūpa Niṣpatti | ज्योतिष्मतीम् — ज्योतिष्मत्, मतुप्, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देववन्द्याम् — देववन्द्या, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सुकृत्लोकप्रदाम् — सुकृत्लोकप्रदा, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उमाम् — उमा, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नक्षत्रानिभदीपैः — नक्षत्रानिभदीप, पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; देवीम् — देवी, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वीचिक्षिषै — √īkṣ, desiderative (san), Ātm., vidhiliṅ, prathama-puruṣa, ekavacana |
| सन्धिः — Sandhi | नक्षत्रानिभदीपैस्ताम् → नक्षत्रानिभदीपैः + ताम् (visarga sandhi) |
| समासः — Samāsa | देववन्द्याम् — देवैः वन्द्या, तृतीया तत्पुरुष; सुकृत्लोकप्रदाम् — सुकृतां लोकं प्रददाति या सा, बहुव्रीहि; नक्षत्रानिभदीपैः — नक्षत्राणि इव दीपाः तैः, उपमा तत्पुरुष |
नक्षत्रदीपदर्शनम्
| प्रतिपदार्थः — Pratipadārtha | नक्षत्र = nakṣatra (stars); दीप = dīpa (lamp); दर्शनम् = darśanam (seeing, viewing) |
|---|---|
| रूपनिष्पत्तिः — Rūpa Niṣpatti | नक्षत्र — nakṣatra, n. prātipadika; दीप — dīpa, n. prātipadika; दर्शनम् — √dṛś, lyuṭ, napuṃsaka, prathamā, ekavacana |
| समासः — Samāsa | नक्षत्रदीपदर्शनम् — नक्षत्राणां दीपः, तस्य दर्शनम् (ṣaṣṭhī-tatpuruṣa) |
English Translation
1. The light that is the very form of the blessed field bestowed by the grace of the Ṣoḍaśī mantra, shines forth exceedingly. Śrī Mātā, auspicious to behold, is radiantly manifest.
2. (Behold the Light of the Stars)
Her who is radiant with light, revered by the gods, bestower of the world of the virtuous, Umā; that Goddess we ever behold with lamps resembling the stars in their brilliance.
2. (Behold the Light of the Stars)
Her who is radiant with light, revered by the gods, bestower of the world of the virtuous, Umā; that Goddess we ever behold with lamps resembling the stars in their brilliance.
Telugu Translation — తెలుగు అనువాదం
1. షోడశీ మంత్రము యొక్క అనుగ్రహముచే ఇవ్వబడిన శుభకరమైన క్షేత్ర స్వరూప కాంతి ప్రకాశించుచున్నది. చూడడానికి శుభమైన శ్రీమాత ప్రకాశవంతంగా వ్యక్తమవుతుంది.
2. (నక్షత్ర దీప దర్శనం)
జ్యోతిర్మయురాలు, దేవతలచే పూజింపబడేది, పుణ్యవంతుల లోకాన్ని ప్రసాదించేది అయిన ఉమాదేవిని, నక్షత్రాల వంటి కాంతులతో ప్రకాశించే దీపాలతో ఎల్లప్పుడూ చూద్దాము.
2. (నక్షత్ర దీప దర్శనం)
జ్యోతిర్మయురాలు, దేవతలచే పూజింపబడేది, పుణ్యవంతుల లోకాన్ని ప్రసాదించేది అయిన ఉమాదేవిని, నక్షత్రాల వంటి కాంతులతో ప్రకాశించే దీపాలతో ఎల్లప్పుడూ చూద్దాము.